Con ngoài giá thú có được hưởng thừa kế?

Thủ tục chia thừa kế cho con ngoài giá thú

Pháp luật Việt Nam đã có rất nhiều văn bản để điều chỉnh về quyền trẻ em, từ văn bản có hiệu lực cao nhất là Hiến pháp cho tới những văn bản có tính pháp lý thấp hơn như Bộ luật Dân sự, Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, Luật Hôn nhân và Gia đình... Theo những quy định trong các văn bản này, quyền và nghĩa vụ của trẻ em được sinh ra có giá thú hay ngoài giá thú đều được bình đẳng, mọi hành vi phân biệt đối xử với cả mẹ và con đều bị pháp luật nghiêm cấm. Vậy con ngoài gia thú có được hưởng thừa kế hay không? Thủ tục chia thừa kế cho con ngoài giá thú như thế nào?

• Sinh ra trên máy bay, khai nơi sinh là nơi nào?

Con ngoài giá thú được hiểu là: Con nằm ngoài giá trị thực tế hôn nhân, vì khi nói đến con cái thì người ta hiểu đến giá trị gia đình và giá trị hôn nhân nên ta hiểu đây là một đứa con nằm ngoài giá trị hôn nhân mà người hôn phối đã thú nhận với cơ quan pháp luật. Vì khi thú nhận hay được công nhận giá trị hôn nhân của 2 người thì 2 người không thú nhận hay được công nhận giá trị thực tế của đứa con kia. Nên khi có tranh chấp về tài sản được thừa kế, con ngoài giá thú có được hưởng hay không?

• Ai được quyền nuôi con khi không đăng ký kết hôn?

Luật Hôn nhân và gia đình cho phép con có quyền xin nhận cha, mẹ của mình, kể cả trong trường hợp cha, mẹ đã chết. Do vậy, nếu là con ngoài giá thú thì cần làm thủ tục nhận cha trước khi làm thủ tục để hưởng thừa kế.

Hỏi: Con ngoài giá thú có được hưởng thừa kế?

Đáp: Trong câu hỏi bạn không nêu rõ Giấy khai sinh của con bạn có ghi về phần cha của cháu bé hay không nên có thể xảy ra một trong hai trường hợp như sau:

1. Giấy khai sinh của cháu bé ghi rõ phần cha

Trong trường hợp này, mặc dù hai bạn không phải là vợ chồng nhưng cha cháu bé vẫn được pháp luật thừa nhận. Theo đó, khi cha chết thì cháu bé sẽ được hưởng thừa kế tài sản theo di chúc hoặc thừa kế theo pháp luật.

Trường hợp, cha cháu bé lập di chúc (di chúc hợp pháp) định đoạt cho cháu bé một phần hoặc toàn bộ di sản: Cháu bé sẽ được hưởng di sản của cha để lại theo nội dung di chúc.

Nếu cha cháu bé chết mà không để lại di chúc hoặc tuy có lập di chúc nhưng di chúc có một phần/toàn bộ không hợp pháp: Di sản sẽ được phân chia theo pháp luật.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 676 Bộ Luật Dân sự 2005, hàng thừa kế thứ nhất bao gồm "vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết". Khi đó, cháu bé sẽ được hưởng một phần di sản của cha để lại (những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần thừa kế bằng nhau).

2. Giấy khai sinh của cháu bé bỏ trống phần cha

Trong trường hợp này cha cháu bé chưa được pháp luật thừa nhận là cha đẻ, mặc dù cháu bé được phía bên nội thừa nhận. Do vậy, để cháu bé được hưởng di sản thừa kế thì cha cháu bé lập di chúc (di chúc hợp pháp) định đoạt cho cháu bé một phần hoặc toàn bộ di sản. Khi đó, cháu sẽ được hưởng di sản của cha để lại theo nội dung di chúc.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 65 Luật Hôn nhân và Gia đình, "con có quyền xin nhận cha, mẹ của mình, kể cả trong trường hợp cha, mẹ đã chết". Do vậy, bạn hoặc cháu bé (trường hợp cháu bé đã đủ 18 tuổi) cần phải tiến hành các thủ tục nhận cha trước khi làm thủ tục để hưởng thừa kế.

Theo quy định tại Điều 34 Nghị định số 158/2005/NĐ-CP và khoản 9 Điều 1 Nghị định số 06/2012/NĐ-CP, để làm thủ tục nhận cha cho con, bạn/cháu bé phải nộp Tờ khai (theo mẫu quy định). Kèm theo Tờ khai phải xuất trình: giấy khai sinh (bản chính hoặc bản sao) của cháu bé; các giấy tờ, đồ vật hoặc các chứng cứ khác để chứng minh quan hệ cha con (nếu có).

Trong thời hạn 3 ngày, kể từ ngày nhận đủ giấy tờ hợp lệ, nếu xét thấy việc nhận, cha là đúng sự thật và không có tranh chấp, thì ủy ban nhân dân cấp xã đăng ký việc nhận cha, mẹ, con. Trường hợp cần phải xác minh thì thời hạn nói trên được kéo dài thêm không quá 5 ngày.

Khi đăng ký việc nhận cha, các bên phải có mặt, trừ trường hợp người được nhận là cha đã chết. Cán bộ tư pháp hộ tịch ghi vào Sổ đăng ký việc nhận cha, con và Quyết định công nhận việc nhận cha, con. Chủ tịch ủy ban nhân dân cấp xã ký và cấp cho mỗi bên một bản chính Quyết định công nhận việc nhận cha, con. Bản sao Quyết định được cấp theo yêu cầu của các bên.

Trường hợp có tranh chấp giữa những người có quyền và lợi ích liên quan đến việc nhận cha – con (gia đình người cha không đồng ý) thì bạn/cháu bé (đủ 18 tuổi) phải làm đơn khởi kiện yêu cầu tòa án xác định cha cho con.

Trường hợp nếu không có chứng cứ để xác định quan hệ cha con thì phải tiến hành giám định AND (cha cháu bé chết thì có thể giám định qua họ hàng như: ông – cháu, bà – cháu, anh – em, chị - em,...). Tòa án có thẩm quyền giải quyết tranh chấp là TAND cấp huyện nơi người cha cư trú trước lúc chết (theo khoản 4 Điều 27, điểm a khoản 1 Điều 33 và khoản 1 Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự 2004).

Sau khi hoàn tất thủ tục nhận cha, cháu bé sẽ được hưởng di sản thừa kế của cha cháu để lại bằng với các đồng thừa kế khác (thừa kế theo pháp luật, những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần thừa kế bằng nhau).