Doanh nghiệp trốn đóng BHXH bị truy cứu trách nhiệm hình sự như thế nào?

Trong quá trình hoạt động, một số doanh nghiệp cố tình trốn đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) cho người lao động nhằm giảm chi phí, vi phạm nghiêm trọng quyền lợi của người lao động và quy định của pháp luật.

Theo quy định tại Điều 216 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), hành vi trốn đóng BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) cho người lao động với số tiền lớn hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính mà còn tái phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Mức phạt có thể lên tới 3 tỷ đồng đối với pháp nhân và 7 năm tù giam đối với cá nhân vi phạm nghiêm trọng. Việc hiểu rõ quy định pháp luật về trách nhiệm hình sự trong lĩnh vực này là cần thiết để các doanh nghiệp thực hiện đúng nghĩa vụ và bảo vệ quyền lợi cho người lao động.

Doanh nghiệp trốn đóng BHXH bị phạt bao nhiêu tiền?

Căn cứ theo khoản 7 Điều 39 Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định về vi phạm quy định về đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp như sau:

Điều 39. Vi phạm quy định về đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp

[...]

6. Phạt tiền từ 18% đến 20% tổng số tiền phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp tại thời điểm lập biên bản vi phạm hành chính nhưng tối đa không quá 75.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động không đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp cho toàn bộ người lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

7. Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có một trong các hành vi sau đây:

a) Trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự;

b) Sửa chữa, làm sai lệch văn bản, tài liệu trong hồ sơ đề xuất được áp dụng mức đóng thấp hơn mức đóng bình thường vào Quỹ Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

8. Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng đối với tổ chức đánh giá an toàn, vệ sinh lao động có hành vi cung cấp Báo cáo đánh giá công tác an toàn, vệ sinh lao động và giảm tần suất tai nạn lao động không đúng sự thật.

[...]

Theo đó, phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Tuy nhiên, mức phạt tiền trên là mức phạt tiền đối với cá nhân, đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân.

Như vậy, doanh nghiệp (người sử dụng lao động) trốn đóng BHXH bắt buộc nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ vi phạm có thể bị phạt từ 100.000.000 đồng đến 150.000.000 đồng.

Ngoài ra, buộc người sử dụng lao động đóng đủ số tiền bảo hiểm xã hội bắt buộc phải đóng cho cơ quan bảo hiểm xã hội và nộp khoản tiền lãi bằng 02 lần mức lãi suất đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội bình quân của năm trước liền kề tính trên số tiền khi trốn đóng từ 30 ngày trở lên.

Doanh nghiệp trốn đóng BHXH bị truy cứu trách nhiệm hình sự như thế nào?

Căn cứ theo Điều 216 Bộ luật Hình sự 2015 quy định về tội trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động như sau:

Điều 216. Tội trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động

[...]

5. Pháp nhân thương mại phạm tội quy định tại Điều này, thì bị phạt như sau:

a) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng;

b) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng;

c) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này, thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng.

Như vậy, doanh nghiệp trốn đóng BHXH bị truy cứu trách nhiệm hình sự như sau:

- Phạm tội thuộc trường hợp sau, thì bị phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng:

+ Gian dối hoặc bằng thủ đoạn khác để không đóng hoặc không đóng đầy đủ bảo hiểm xã hội theo quy định từ 06 tháng trở lên thuộc một trong những trường hợp trốn đóng bảo hiểm từ 50 triệu đồng đến dưới 300 triệu đồng hoặc trốn đóng bảo hiểm cho từ 10 người đến dưới 50 người lao động.

+ Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm

- Phạm tội thuộc trường hợp sau, thì bị phạt tiền từ 500 triệu đồng đến 1 tỷ đồng:

+ Phạm tội 02 lần trở lên;

+ Trốn đóng bảo hiểm từ 300.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng;

+ Trốn đóng bảo hiểm cho từ 50 người đến dưới 200 người;

+ Không đóng số tiền bảo hiểm đã thu hoặc đã khấu trừ của người lao động quy định tại điểm a hoặc điểm b khoản 1 Điều 216 Bộ luật Hình sự 2015.

- Phạm tội thuộc trường hợp sau, thì bị phạt tiền từ 1 tỷ đồng đến 3 tỷ đồng:

+ Trốn đóng bảo hiểm 1.000.000.000 đồng trở lên;

+ Trốn đóng bảo hiểm cho 200 người trở lên;

+ Không đóng số tiền bảo hiểm đã thu hoặc đã khấu trừ của người lao động quy định tại điểm b hoặc điểm c khoản 2 Điều 216 Bộ luật Hình sự 2015.

Lãi suất trốn đóng BHXH bắt buộc là bao nhiêu?

Tại Điều 41 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có quy định về lãi suất trốn đóng BHXH bắt buộc như sau:

Điều 41. Biện pháp xử lý hành vi trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp

1. Bắt buộc đóng đủ số tiền trốn đóng; nộp số tiền bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp trốn đóng và số ngày trốn đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội, quỹ bảo hiểm thất nghiệp.

2. Xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

3. Không xem xét trao tặng các danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng.

4. Chính phủ quy định chi tiết khoản 1 Điều này.

Như vậy, lãi suất trốn đóng BHXH bắt buộc là bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền BHXH trốn đóng và số ngày trốn đóng vào quỹ BHXH.

Mời các bạn tham khảo thêm nội dung khác khác trong chuyên mục Hỏi đáp pháp luật của HoaTieu.vn.

• Thủ tục chốt sổ bảo hiểm xã hội năm 2024
• Giấy xác nhận đang tham gia bảo hiểm xã hội
• Cách tính tiền bảo hiểm xã hội (BHXH) 1 lần mới nhất năm 2025