Hướng dẫn cách xác định quốc tịch của trẻ em khi thực hiện thủ tục về khai sinh có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam

Việc xác định quốc tịch của trẻ em là một trong những nội dung quan trọng khi thực hiện thủ tục khai sinh, đặc biệt trong các trường hợp có yếu tố nước ngoài hoặc khi cha, mẹ có quốc tịch khác nhau. Đối với trẻ em có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam, việc xác định quốc tịch sẽ tuân thủ các quy định của Luật Quốc tịch Việt Nam và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Theo đó, trẻ em sinh ra có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam, còn người kia là công dân nước ngoài, thì có quốc tịch Việt Nam, nếu có sự thỏa thuận bằng văn bản của cha mẹ vào thời điểm đăng ký khai sinh. Trường hợp trẻ em sinh ra ở Việt Nam mà cha mẹ không thỏa thuận được việc lựa chọn quốc tịch thì trẻ em đó có quốc tịch Việt Nam. Việc nắm rõ các quy định này không chỉ giúp cha mẹ thực hiện thủ tục khai sinh thuận lợi, đúng pháp luật mà còn đảm bảo quyền lợi về quốc tịch cho trẻ em ngay từ khi chào đời, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho tương lai của trẻ.

1. Hướng dẫn cách xác định quốc tịch của trẻ em khi thực hiện thủ tục về khai sinh có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam mới nhất chi tiết ra sao?

Căn cứ theo Điều 9 Nghị định 191/2025/NĐ quy định về hướng dẫn cách xác định quốc tịch của trẻ em khi thực hiện thủ tục về khai sinh có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam như sau:

Trẻ em sinh ra có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam còn người kia là công dân nước ngoài thì việc xác định quốc tịch Việt Nam của trẻ em theo quy định tại khoản 2 Điều 16 Luật Quốc tịch Việt Nam 2008 được thực hiện như sau:

- Trẻ em có quốc tịch Việt Nam nếu cha mẹ thỏa thuận lựa chọn quốc tịch Việt Nam cho con khi thực hiện đăng ký khai sinh.

- Trường hợp trẻ em được sinh ra trên lãnh thổ Việt Nam mà cha mẹ không thỏa thuận được việc lựa chọn quốc tịch cho con khi thực hiện đăng ký khai sinh thì trẻ em đó có quốc tịch Việt Nam.

Cha hoặc mẹ lập văn bản cam đoan về việc không thỏa thuận được việc lựa chọn quốc tịch cho con và chịu trách nhiệm về việc cam đoan này.

- Trường hợp trẻ em đã được đăng ký khai sinh tại cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài, có quốc tịch nước ngoài thì trẻ em đó có quốc tịch Việt Nam nếu cha mẹ thỏa thuận lựa chọn quốc tịch Việt Nam cho con khi thực hiện ghi vào sổ hộ tịch việc khai sinh và việc giữ quốc tịch nước ngoài phải phù hợp với pháp luật của nước mà trẻ đang mang quốc tịch.

Cha mẹ trẻ phải có bản cam đoan về việc giữ quốc tịch nước ngoài phù hợp với pháp luật của nước mà trẻ đang mang quốc tịch và chịu trách nhiệm về việc cam đoan này.

Lưu ý: Khi thực hiện thủ tục về khai sinh tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam, trường hợp trẻ em có quốc tịch Việt Nam đồng thời có quốc tịch nước ngoài, thì tên của trẻ có thể lựa chọn tên ghép giữa tên Việt Nam và tên nước ngoài.

2. Hồ sơ nhập quốc tịch Việt Nam cho trẻ em cần giấy tờ gì?

Căn cứ tại khoản 1 Điều 20 Luật Quốc tịch Việt Nam 2008 được sửa đổi bởi khoản 6 Điều 1 Luật Quốc tịch Việt Nam sửa đổi 2025 quy định về hồ sơ nhập quốc tịch Việt Nam cho trẻ em cần giấy tờ như sau:

- Đơn xin nhập quốc tịch Việt Nam;

- Bản sao Giấy khai sinh, Hộ chiếu hoặc giấy tờ khác có giá trị thay thế;

- Bản khai lý lịch;

- Giấy tờ chứng minh thông tin lý lịch tư pháp do cơ quan có thẩm quyền nước ngoài cấp phù hợp với pháp luật của nước đó đối với thời gian người xin nhập quốc tịch Việt Nam cư trú ở nước ngoài. Giấy tờ chứng minh thông tin lý lịch tư pháp được cấp không quá 90 ngày tính đến ngày nộp hồ sơ;

- Giấy tờ chứng minh trình độ Tiếng Việt;

- Giấy tờ chứng minh về chỗ ở, thời gian thường trú ở Việt Nam;

- Giấy tờ chứng minh bảo đảm cuộc sống ở Việt Nam.

3. Những hành vi không được thực hiện theo Luật Quốc tịch Việt Nam như thế nào?

Căn cứ theo Điều 10 Nghị định 191/2025/NĐ quy định về hành vi không được thực hiện theo Luật Quốc tịch Việt Nam như sau:

(1) Cá nhân, tổ chức không được thực hiện các hành vi sau:

(i) Dùng giấy tờ giả, giấy tờ bị sửa chữa, tẩy xóa làm sai lệch nội dung; khai báo không trung thực, có hành vi gian dối, cam đoan sai sự thật để làm thủ tục giải quyết các việc về quốc tịch;

(ii) Dùng giấy tờ không còn giá trị chứng minh quốc tịch Việt Nam theo quy định tại khoản 1 Điều 8 Nghị định này để chứng minh đang có quốc tịch Việt Nam;

(iii) Lợi dụng thẩm quyền được giao để cấp giấy tờ về quốc tịch Việt Nam, giấy tờ chứng minh quốc tịch Việt Nam hoặc giấy tờ khác có ghi quốc tịch Việt Nam trái quy định của pháp luật; xác nhận không có cơ sở, không đúng sự thật về người xin nhập, xin trở lại, xin thôi quốc tịch Việt Nam;

(iv) Lợi dụng việc nhập, trở lại, thôi quốc tịch Việt Nam; lợi dụng việc xin giữ quốc tịch nước ngoài khi được nhập, trở lại quốc tịch Việt Nam để xâm hại an ninh, lợi ích quốc gia, trật tự, an toàn xã hội của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; phương hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, công dân Việt Nam.

(2) Cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi quy định tại (1) thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý theo quy định của pháp luật; giấy tờ quy định tại (ii) (1), giấy tờ được cấp trong các trường hợp quy định tại (i) và (iii) (1) không có giá trị pháp lý, phải bị thu hồi, hủy bỏ.

(3) Trường hợp người đã nhập quốc tịch Việt Nam theo quy định tại Điều 19 Luật Quốc tịch Việt Nam 2008, người được trở lại quốc tịch Việt Nam theo quy định tại Điều 23 Luật Quốc tịch Việt Nam 2008 mà bị phát hiện có hành vi quy định tại (i) và (iv) (1) thì Bộ Tư pháp hoàn thiện hồ sơ, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trình Chủ tịch nước hủy bỏ Quyết định cho nhập quốc tịch Việt Nam, Quyết định cho trở lại quốc tịch Việt Nam theo quy định tại Điều 33 Luật Quốc tịch Việt Nam 2008, Điều 34 Luật Quốc tịch Việt Nam 2008 và Điều 25 Nghị định 191/2025/NĐ.

Mời các bạn tham khảo thêm nội dung Dân sự trong chuyên mục Hỏi đáp pháp luật của HoaTieu.vn.