PowerPoint Công nghệ 12 Bài 24: Một số bệnh thuỷ sản phổ biến và biện pháp phòng, trị

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Dự kiến sản phẩm

Hoạt động 2.1: Hoàn thành PHT theo nhóm phân công:

Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập:

GV phân chia 4 nhóm với 4 nội dung:

Sản phẩm PHT theo nhóm hoàn thành trong 10 phút.

Nhóm 1: Bệnh lồi mắt ở cá rô phi

Nhóm 2: Bệnh gan thận mủ trên cá tra

Nhóm 3: Bệnh hoại tử thần kinh

Nhóm 4: Bệnh đốm trắng trên tôm.

àTheo phong cách, sở thích và khả năng của nhóm:

+ Kẻ bảng,

+ Vẽ sơ đồ tư duy,

+ Vẽ tranh, …

Hoàn thành theo các mục sau:

1. Nguyên nhân gây bệnh

2. Đặc điểm bệnh (Cấp độ bệnh và thiệt hại, triệu chứng, bệnh tích, mùa bệnh)

3. Biện pháp phòng, trị bệnh

Phong cách trình bày một trong các cách sau: theo khả năng và sở thích của nhóm.

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập:

HS nghiên cứu nội dung trong SGK theo yêu câu của GV, HS thảo luận với các bạn để hoàn thành.

Bước 3. Báo cáo kết quả và thảo luận: HS hoàn thành PHT theo nhóm

- GV yêu cầu bốn nhóm lần lượt cử đại diện thuyết trình phần làm bài của mình.

- Sau mỗi phần thuyết trình của nhóm mảnh ghép, GV đặt câu hỏi vấn đáp với các thành viên nhóm khác.

Gói câu hỏi “hỏi ngắn – đáp nhanh”:

Qua phần trình bày của nhóm 1, em hãy cho biết:

1. Nguyên nhân gây bệnh lồi mắt ở cá rô phi là gì?

2. Bệnh thuộc cấp độ nào? Và phát sinh nhiều vào thời gian nào trong năm?

3. Em hãy trình bày một vài triệu chứng, bệnh tích ở cá rô phi khi bị bệnh lồi mắt?

4. Để phòng bệnh, ta thực hiện những biện pháp nào?

5. Khi cá rô phi có biểu hiện bị mắc bệnh lồi mắt, ta cần xử lí như thế nào?

Qua phần trình bày của nhóm 2, em hãy cho biết:

6. Nguyên nhân gây bệnh gan thận mủ trên cá tra?

7. Ngoài cá tra những loại cá nào bị bệnh này?

8. Bệnh thuộc cấp độ nào?

9. Xuất hiện ở nước ta lần đầu tiên năm bao nhiêu?

10. Trình bày các triệu chứng, bệnh tích bệnh gan thận mủ cá tra mà em nắm được?

11. Trình bày các biện pháp phòng bệnh gan thận mủ trên cá tra

12. Khi phát hiện cá có biểu hiện bị bệnh gan thận mủ, ta trị bệnh bằng cách nào?

13. Bệnh thường xảy ra trong điều kiện như thế nào?

Qua phần trình bày của nhóm 3, em hãy cho biết:

14. Bệnh hoại tử thần kinh do vi khuẩn hay virus gây ra? Hãy đọc tên?

15. Bệnh có nguy hiểm không và diễn ra trên những loại cá nào? Mùa nào trong năm?

16. Em hãy trình bày các triệu chứng, bệnh tích mà em biết qua phần trình bày của bạn?

17. Bệnh có khả năng điều trị không? Vì sao?

18. Để phòng bệnh ta sử dụng những biện pháp như thế nào?

Qua phần trình bày của nhóm 4, trả lời câu hỏi dài:

19. Với bệnh đốm trắng trên tôm em hãy trình bày nguyên nhân gây bệnh, cấp độ bệnh, triệu chứng của bệnh?

20. Bệnh có thuốc điều trị không? Để phòng bệnh tốt ta sử dụng những biện pháp như thế nào?

Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ:

GV nhận xét PHT và hoạt động hợp tác cuả nhóm.

I. BỆNH LỒI MẮT Ở CÁ RÔ PHI

1. Nguyên nhân gây bệnh

Liên cầu khuẩn Gram dương Steptococus agalactiae.

2. Đặc điểm bệnh (Cấp độ bệnh và thiệt hại, triệu chứng, bệnh tích, mùa bệnh)

- Bệnh nguy hiểm. Bệnh lưu hành trên toàn thế giới gây chết với tỷ lệ cao 30% - 70% (100%)

- Triệu chứng: thân màu đen, bơi tách đàn, giảm ăn đến bỏ ăn, xuất huyết trên da, xuất huyết mắt, lồi mắt, bơi xoay tròn, mất định hướng.

- Bệnh tích: gan ruột xuất huyết, thận, nách sưng, xuất huyết, tụ huyết…

- Bệnh thường xuất hiện nhiều nhất vào mùa hè trong ao, lồng nuôi có mật độ cao.

3. Biện pháp phòng, trị bệnh

- Phòng bệnh

+ Biện pháp tổng hợp: Sát khuẩn, khử trùng ao, nguồn nước vào.

+ Những ngày nắng nóng: Cho ăn phù hợp, bổ sung chế phẩm vi sinh, vitamin.

- Trị bệnh:

+ Khử trùng, diệt khuẩn nơi nuôi.

+ Trộn vào thức ăn (betaglucan, allicin, polyphenol, dịch chiết tỏi, …)

+ Bổ sung vitamin C, các chất tăng cường sức đề kháng.

+ Sau khi điều trị bổ sung chế phẩm vi sinh vào thức ăn và môi trường nước để phục hồi hệ vi sinh có lợi.

II. BỆNH GAN THẬN MỦ TRÊN CÁ TRA

1. Nguyên nhân gây bệnh

Vi khuẩn (trực khuẩn Gram âm hình que mảnh) Edwardsiella ictaluri

2. Đặc điểm bệnh (Cấp độ bệnh và thiệt hại, triệu chứng, bệnh tích, mùa bệnh)

- Bệnh đặc biệt nguy hiểm (nghề nuôi cá da trơn xuất khẩu ở vùng đồng bằng sông Cửu Long).

- Xuất hiện lần đầu tiên ở Việt Nam năm 1998. Mẫn cảm nhất ở giai đoạn cá hương à 6 tháng tuổi. Tỷ lệ chết cao 60% - 70% (100%)

- Triệu chứng: Kém ăn, bỏ ăn, gầy yếu, bụng chướng to.

- Bệnh tích: Gan, lách, thận bị hoại tử thành những đốm trắng đục (0.5 mm - 2.5 mm)

- Bệnh thường xảy ra vào mùa xuân mùa thu khi thời tiết mát mẻ trong những ao nuôi mật độ cao.

3. Biện pháp phòng, trị bệnh

- Phòng bệnh:

+ Sát khuẩn, khử trùng ao, nguồn nước vào ao

+ Đảm bảo môi trường sống thích hợp, tránh bị sốc.

+ Định kỳ kiểm tra phát hiện bệnh sớm để điều trị kịp thời.

- Trị bệnh:

+ Khử trùng nước ao nuôi.

+ Trộn vào thức ăn (beta glucan, allicin, polyphenol, dịch chiết tỏi, …)

+ Bổ sung vitamin C, các chất tăng cường sức đề kháng.

+ Sau điều trị bổ sung chế phẩm vi sinh vào thức ăn và môi trường nước để phục hồi hệ vi sinh có lợi.

III. BỆNH HOẠI TỬ THẦN KINH (VNN)

1. Nguyên nhân gây bệnh

Betanodavirus có dạng hình cầu, không có vỏ bọc, có vật chất di truyền RNA

2. Đặc điểm bệnh (Cấp độ bệnh và thiệt hại, triệu chứng, bệnh tích, mùa bệnh)

- Bệnh cấp tính nguy hiểm trên nhiều loài cá biển (cá song, cá sủ đất, cá chim vây vàng, …)

- Virus thường ký sinh trong tế bào chất của tế bào thần kinh trong não và trong võng mạc mắt cá ở giai đoạn 2 cm - 4 cm. Tỷ lệ chết cao 70% - 100%

- Triệu chứng: Kém ăn, bỏ ăn bơi lờ đờ, da màu tối, bơi lội hỗn loạn không định hướng, đầu chúc xuống.

- Bệnh tích: Bóng hơi trương phồng, não xuất huyết, ruột không có thức ăn.

- Bệnh xuất hiện nhiều tháng 5 – 10, 25⁰C – 30⁰C, (thời điểm mưa nhiều).

3. Biện pháp phòng, trị bệnh

- Bệnh chưa có biện pháp điều trị hiệu quả do vậy phòng là chủ yếu:

+ Chọn cá khỏe mạnh, không nhiễm mầm bệnh, đảm bảo môi trường sống thích hợp để cá tránh bị sốc.

+ Thức ăn tươi sống cần phải được xử lý để diệt mầm bệnh.

+ Bổ sung vitamin C, các chất tăng cường sức đề kháng .

+ Sử dụng vắccin để phòng bệnh đặc biệt là các mô hình nuôi lồng trên biển.

IV. BỆNH ĐỐM TRẮNG TRÊN TÔM

1. Nguyên nhân gây bệnh

Baculovirus có vật chất di truyền là DNA, họ Nimaviridae

2. Đặc điểm bệnh (Cấp độ bệnh và thiệt hại, triệu chứng, bệnh tích, mùa bệnh)

- Bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất ở loài tôm (tôm sú, tôm thẻ chân trắng), lây lan nhanh.

- Triệu chứng:

+ Hoạt động kém, bỏ ăn, nổi lên tầng mặt và dạt vào bờ, nắp mang phồng lên.

+ Bệnh nặng: xuất hiện những đốm trắng (0.5 mm - 2mm) trên vỏ tôm. Tỷ lệ chết lên đến 100%.

- Bệnh xảy ra vào mùa xuân và đầu mùa hè hoặc những ngày thời tiết thay đổi đột ngột, biên độ nhiệt độ trong ngày biến động quá lớn (> 5⁰C)

3. Biện pháp phòng, trị bệnh

Bệnh chưa có thuốc đặc trị vì vậy phòng là chủ yếu:

+ Chọn cơ sở uy tín, tôm khỏe, không nhiễm bệnh, có chứng nhận kiểm dịch kiểm soát chặt chẽ an toàn sinh học: lắng lọc, khử trùng, xử lý nguồn nước trước khi đưa tôm vào ao nuôi.

+ Ngăn chặn vật chủ trung gian bên ngoài vào ao nuôi

+ Thức ăn tươi sống cần phải được xử lý để diệt mầm bệnh

+ Đảm bảo công tác vệ sinh khử trùng dụng cụ, phương tiện ra vào khu vực nuôi.

+ Khi bệnh xảy ra: tuyệt đối không tháo nước ao tôm bị bệnh ra bên ngoài khi chưa đủ chưa khử trùng, tiêu hủy tôm chết đúng cách.