Quy định mới hoàn trả tài sản bảo đảm là vật chứng trong vụ án hình sự từ 15/10/2025

Kể từ ngày 15/10/2025, quy định mới về hoàn trả tài sản bảo đảm là vật chứng trong vụ án hình sự sẽ chính thức có hiệu lực, nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan. Theo đó, những tài sản được kê biên, tạm giữ hoặc tạm phong tỏa phục vụ điều tra, truy tố, xét xử sẽ được hoàn trả kịp thời khi hết thời hạn hoặc khi không còn cần thiết trong quá trình giải quyết vụ án. Quy định này giúp công tác tố tụng hình sự minh bạch, công bằng, đồng thời giảm thiểu thiệt hại về tài sản cho người bị ảnh hưởng. Người liên quan cần nắm rõ các điều kiện, thủ tục hoàn trả để thực hiện đúng pháp luật, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

1. Quy định mới hoàn trả tài sản bảo đảm là vật chứng trong vụ án hình sự từ 15/10/2025 như thế nào?

Căn cứ theo Điều 198c Luật Các tổ chức tín dụng 2024 được bổ sung bởi khoản 2 Điều 1 Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi 2025 quy định về hoàn trả tài sản bảo đảm là vật chứng trong vụ án hình sự như sau:

(1) Sau khi hoàn tất thủ tục xác định chứng cứ và xét thấy không ảnh hưởng đến việc xử lý vụ án và thi hành án hình sự, cơ quan tiến hành tố tụng hoàn trả vật chứng trong vụ án hình sự là tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu theo đề nghị của bên nhận bảo đảm là tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức mua bán, xử lý nợ nếu hợp đồng bảo đảm có thỏa thuận về việc bên bảo đảm đồng ý cho bên nhận bảo đảm có quyền thu giữ tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu khi xảy ra trường hợp xử lý tài sản bảo đảm theo quy định của pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ.

(2) Việc xử lý tài sản bảo đảm sau khi được hoàn trả theo quy định tại (1) được thực hiện theo quy định của pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ.

2. Thứ tự ưu tiên thanh toán khi xử lý tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu ra sao?

Căn cứ theo Điều 199 Luật Các tổ chức tín dụng 2024 quy định thứ tự ưu tiên thanh toán khi xử lý tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu như sau:

(1) Số tiền thu được từ xử lý tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu được phân chia theo thứ tự ưu tiên sau đây:

- Chi phí bảo quản tài sản bảo đảm;

- Chi phí thu giữ và chi phí xử lý tài sản bảo đảm;

- Án phí của bản án, quyết định của Tòa án liên quan đến việc xử lý tài sản bảo đảm;

- Khoản thuế, lệ phí trực tiếp liên quan đến việc chuyển nhượng tài sản bảo đảm đó gồm thuế thu nhập cá nhân, lệ phí trước bạ;

- Nghĩa vụ nợ được bảo đảm cho tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức mua bán, xử lý nợ;

- Nghĩa vụ khác không có bảo đảm theo quy định của pháp luật.

(2) Trường hợp một tài sản được dùng để bảo đảm thực hiện nhiều nghĩa vụ thì thứ tự ưu tiên thanh toán giữa các bên cùng nhận bảo đảm thực hiện theo quy định của pháp luật về dân sự và quy định khác của pháp luật có liên quan.

3. Mua, bán nợ xấu của tổ chức mua bán, xử lý nợ được quy định ra sao?

Căn cứ theo Điều 197 Luật Các tổ chức tín dụng 2024 quy định mua, bán nợ xấu của tổ chức mua bán, xử lý nợ như sau:

Điều 197. Mua, bán nợ xấu của tổ chức mua bán, xử lý nợ

1. Tổ chức mua bán, xử lý nợ được mua khoản nợ xấu của tổ chức tín dụng theo giá trị thị trường hoặc mua bằng trái phiếu đặc biệt, được chuyển khoản nợ xấu đã mua bằng trái phiếu đặc biệt thành khoản nợ xấu mua theo giá thị trường theo quy định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước. Tổ chức mua bán, xử lý nợ chỉ được mua khoản nợ xấu của tổ chức tín dụng liên doanh, tổ chức tín dụng 100% vốn nước ngoài, chi nhánh ngân hàng nước ngoài theo giá trị thị trường.

2. Tổ chức mua bán, xử lý nợ được bán nợ xấu cho pháp nhân, cá nhân.

3. Tổ chức mua bán, xử lý nợ được thỏa thuận với tổ chức tín dụng phân chia phần giá trị còn lại của số tiền thu hồi được từ khoản nợ xấu sau khi trừ giá mua và chi phí xử lý.

Như vậy, tổ chức mua bán, xử lý nợ được mua khoản nợ xấu của tổ chức tín dụng theo giá trị thị trường hoặc mua bằng trái phiếu đặc biệt, được chuyển khoản nợ xấu đã mua bằng trái phiếu đặc biệt thành khoản nợ xấu mua theo giá thị trường theo quy định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước.

Tổ chức mua bán, xử lý nợ chỉ được mua khoản nợ xấu của tổ chức tín dụng liên doanh, tổ chức tín dụng 100% vốn nước ngoài, chi nhánh ngân hàng nước ngoài theo giá trị thị trường.

- Tổ chức mua bán, xử lý nợ được bán nợ xấu cho pháp nhân, cá nhân.

- Tổ chức mua bán, xử lý nợ được thỏa thuận với tổ chức tín dụng phân chia phần giá trị còn lại của số tiền thu hồi được từ khoản nợ xấu sau khi trừ giá mua và chi phí xử lý.

Mời các bạn tham khảo thêm nội dung Hình sự trong chuyên mục Hỏi đáp pháp luật  của HoaTieu.vn.

• Mẫu số 63/PTHA: Biên bản tiêu hủy vật chứng, tài sản
• Mẫu số 19/QĐ-PTHA: Quyết định thành lập hội đồng tiêu hủy vật chứng, tài sản
• Thông tư 01/2017/TT-BTP quy định quản lý kho vật chứng, tài sản tạm giữ trong thi hành án dân sự