Tài liệu bồi dưỡng học sinh giỏi Ngữ văn 8

Ôn thi học sinh giỏi Văn 8

Tài liệu bồi dưỡng học sinh giỏi Ngữ văn 8 được biên soạn công phu, tuyển chọn các chuyên đề trọng tâm và hệ thống bài tập nâng cao nhằm phát triển năng lực cảm thụ, phân tích và sáng tạo văn học cho học sinh. Nội dung bám sát chương trình THCS, đồng thời mở rộng kiến thức và kỹ năng làm bài thi học sinh giỏi, giúp các em rèn luyện tư duy lập luận, kỹ năng viết và khả năng trình bày bài văn chuyên sâu.

• Bộ đề đọc hiểu truyện thơ Nôm

Mô tả tài liệu: File tải về bao gồm tài liệu dài 304 trang word với 4 chuyên đề: 

• Chuyên đề 1: phân tích các tác phẩm thơ trung đại.
• Chuyên đề 2: phân tích các tác phẩm thơ hiện đại.
• Chuyên đề 3: phân tích các tác phẩm truyện hiện đại.
• Chuyên đề 4: cách làm bài văn phân tích tác phẩm chứng minh nhận định.

Chuyên đề Ngữ văn 8 nâng cao

CHUYÊN ĐỀ 1: PHÂN TÍCH CÁC TÁC PHẨM THƠ TRUNG ĐẠI

(Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học (bài thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật)

1. Khái quát về dạng đề nghị luận văn học

Có 4 dạng đề nghị luận văn học thường gặp về bài thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật ở lớp 8, tuy nhiên đối với đề thi HSG các văn bản đưa ra sẽ không nằm trong sách giáo khoa.

* DẠNG 1: PHÂN TÍCH / CẢM NHẬN => DẠNG ĐỀ CƠ BẢN NHẤT.

VD: Hãy cảm nhận về các câu thơ sau trong bài “Đào hoa thi” của Nguyễn Trãi

Một đóa đào hoa khéo tốt tươi,

Cành Xuân mơn mởn thấy Xuân cười.

Đông phong ắt có tình hay nữa,

Kín tiễn mùi hương dễ động người.

* DẠNG 2: CHỨNG MINH NHẬN ĐỊNH => DẠNG ĐỀ HAY GẶP TRONG ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI, THI CHUYÊN (SẼ CÓ MỘT CHUYÊN ĐỀ HƯỚNG DẪN VIẾT PHÂN TÍCH NHẬN ĐỊNH RIÊNG)

VD: Selly đã từng nói: “Thơ ca làm cho tất cả những gì tốt đẹp nhất trên đời trở thành bất tử ”, hãy làm sáng tỏ nhận định đó qua bài thơ sau đây:

Thu về gió mát nhẹ mưa bay,
Muôn mảng thơm trong ắp chén đầy.
Trời biển chừng nhiều đàn sáo nổi,
Cuộc đời may có chuyến chơi nay.

(Hứng thu- Đoàn Thị Điểm)

* DẠNG 3: SO SÁNH VĂN HỌC

VD: So sánh hình ảnh thiên nhiên ở bài thơ “Thu điếu” và “thu ẩm” của Nguyễn Khuyến

* DẠNG 4: LIÊN HỆ

VD: Cảm nhận của em về bài thơ “Bánh trôi nước” của Hồ Xuân Hương

Từ đó liên hệ với thân phận người phụ nữ trong tác phẩm “Truyện người con gái Nam Xương” (Nguyễn Dữ) để làm rõ số phận của những người phụ nữ trong xã hội xưa?

Lưu ý: Dạng 1 là dạng cơ bản nhất, là tiền đề để làm được tất cả các dạng còn lại. Bởi vậy những phương pháp dưới đây sẽ tập trung giúp học sinh làm thành thạo dạng 1 (dạng đề phân tích, cảm nhận), tạo nền tảng kiến thức để tiếp cận với các dạng còn lại trong đề học sinh giỏi.

II. Yêu cầu của bài văn phân tích một tác phẩm văn học (bài thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật

- Xác định được thể thơ: Thất ngôn bát cú hay thất ngôn tứ tuyệt.

- Giới thiệu khái quát về tác giả và bài thơ (nhan đề, đề tài, thể thơ,…); nêu ý kiến chung cuả người viết về bài thơ.

- Phân tích được nội dung cơ bản của bài thơ (đặc điểm của hình tượng thiên nhiên, con người; tâm trạng của nhà thơ), khái quát chủ đề bài thơ.

- Phân tích được một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật (một số yếu tố thi luật của thể thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật; nghệ thuật tả cảnh, tả tình; nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ (từ ngữ, biện pháp tu từ,…)

- Khẳng định được vị trí, ý nghĩa của bài thơ.

II.Hướng dẫn quy trình viết

Bước 1: Phân tích đề (2 phút - gạch chân vào đề)

*Gạch chân vào đề:

- Vấn đề nghị luận: đề bài yêu cầu làm rõ điều gì? (thường nằm sau chữ “về...”, “cảm nhận của em về…”, “phân tích về…”)

- Phạm vi phân tích: những khổ thơ nào, đoạn trích nào, nhân vật nào… cần phân tích

VD1: Phân tích bài thơ “Mùa thu” của Ngô Chi Lan sau đây:

Mùa thu

Ngô Chi Lan

“Gió vàng hiu hắt cảnh tiêu sơ
Lẻ tẻ bên trời bóng nhạn thưa
Giếng ngọc sen tàn bông hết thắm
Rừng phong lá rụng tiếng như mưa.

=> Vấn đề nghị luận: Nội dung và nghệ thuật của bài thơ

=> Phạm vi phân tích: Cả bài thơ

VD2: Phân tích bức tranh thiên nhiên và con người trong bài thơ “cảnh ngày hè” của Nguyễn Trãi:

Rồi hóng mát thuở ngày trường
Hoè lục đùn đùn tán rợp giương
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương

Lao xao chợ cá làng ngư phủ
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương

Dễ có Ngu cầm đàn một tiếng
Dân giàu đủ khắp đòi phương

=> Vấn đề nghị luận: Bức tranh thiên nhiên và con người ngày hè.

=> Phạm vi phân tích: 6 câu thơ đầu trong bài thơ “Cảnh ngày hè”

*Lưu ý: Ở lớp 8 đối với học sinh bình thường chủ yếu các em sẽ đi phân tích cả bài thơ, chưa có những yêu cầu riêng về nội dung như Ví dụ 2

Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý (10 phút - Ghi nhanh ra nháp hoặc gạch vào đề)

Tìm ý (5 phút - Ghi nhanh ra nháp hoặc gạch vào đề

1. Xác định bố cục: Vì là các tác phẩm ngoài sách giáo khoa nên ta cần đọc kĩ bài thơ được phân tích nhiều lần để xác định bố cục, thông thường ta chia bố cục theo 2 cách:

*Cách 1: Dựa vào bố cục thể thơ:

+Thất ngôn bát cú: 4 phần: Đề- Thực-Luận-kết

Ví dụ: Viết bài văn nêu cảm nhận của em về bài thơ “Nhàn” của Nguyễn Bình Khiêm?

Một mai, một cuốc, một cần câu
Thơ thẩn dầu ai vui thú nào
Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ
Người khôn, người đến chốn lao xao
Thu ăn măng trúc, đông ăn giá
Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao
Rượu đến gốc cây, ta sẽ nhắp
Nhìn xem phú quý, tựa chiêm bao

Bố cục : 4 phần:

-Hai câu đầu: Hoàn cảnh sống của nhà thơ.

-Hai câu tiếp: Quan niệm sống của nhà thơ.

-Hai câu tiếp: Cuộc sống của nhà thơ ở chốn thôn quê.

-Hai câu cuối: Triết lý sống “nhàn”.

+ Thất ngôn tứ tuyệt: 4 phần: Khai-thừa-chuyển-hợp

Ví dụ: Nêu cảm nhận của em về bài thơ “Tức cảnh Pác Bó” của Hồ Chí Minh?

Sáng ra bờ suối tối vào hang

Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng

Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng

Cuộc đời cách mạng thật là sang

-Câu đầu: Bức tranh về nơi ở, sinh hoạt của Bác tại Pác Bó.

-câu tiếp: Bức tranh về nếp ăn uống của Bác tại Pác Bó.

-câu tiếp: Bức tranh về công việc của Bác tại Pác Bó.

-Câu cuối: Tinh thần hoạt động cách mạng của Bác.

*Cách 2: Chia theo nội dung của bài thơ

Ví dụ: Phân tích bài thơ “Chợ Đồng” của Nguyễn Khuyến

Tháng chạp hai mươi bốn chợ Đồng,
Năm nay chợ họp có đông không?
Dở trời, mưa bụi còn hơi rét.
Nếm rượu, tường đền được mấy ông?
Hàng quán người về nghe xáo xác,
Nợ nần năm hết hỏi lung tung.
Dăm ba ngày nữa tin xuân tới.
Pháo trúc nhà ai một tiếng đùng

Xem thêm trong file tải về.

Mời các bạn tham khảo thêm các thông tin hữu ích khác trên chuyên mục Lớp 8 của HoaTieu.vn.