SKKN Ứng dụng công nghệ số và AI dạy học các số trong phạm vi 10 giúp học sinh lớp 1 hình thành biểu tượng số ban đầu

Chuyển đổi số trong giáo dục tiểu học đang đặt ra yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học theo hướng hiện đại, lấy học sinh làm trung tâm. Đối với học sinh lớp 1, nội dung “Các số trong phạm vi 10” đóng vai trò nền tảng tư duy toán học đầu đời. Tuy nhiên, phương pháp giảng dạy truyền thống đôi khi còn đơn điệu, thiếu tính tương tác. Bài viết dưới đây, HoaTieu.vn xin giới thiệu "Sáng kiến kinh nghiệm: Giải pháp Ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo AI trong dạy học các số trong phạm vi 10 giúp học sinh lớp 1 hình thành biểu tượng số ban đầu" mới nhất, ứng dụng hiệu quả ChatGPT, Canva, và Gemini nhằm thiết kế học liệu trực quan, trò chơi tương tác sinh động, giúp học sinh lớp 1 hứng thú học tập, dễ dàng hình thành biểu tượng số ban đầu và nâng cao chất lượng môn Toán một cách toàn diện.

Sáng kiến kinh nghiệm: Giải pháp Ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo AI trong dạy học các số trong phạm vi 10 giúp học sinh lớp 1 hình thành biểu tượng số ban đầu

BẢN MÔ TẢ NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA SÁNG KIẾN

Tên sáng kiến: Giải pháp Ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo AI trong dạy học các số trong phạm vi 10 giúp học sinh lớp 1 hình thành biểu tượng số ban đầu.

Tác giả: .............

I. Thực trạng

(1) Các vấn đề tồn tại trước khi thực hiện sáng kiến, có thể là các khó khăn, bất cập chế, nhu cầu công việc mới phát sinh

Trong dạy học nội dung “các số trong phạm vi 10”, trước khi áp dụng sáng kiến, giáo viên thường sử dụng các giải pháp truyền thống như giảng giải - minh họa - luyện tập. Các hình ảnh minh họa thường cố định, ít có khả năng thay đổi theo phản hồi của học sinh. Học sinh được hướng dẫn nhận biết số thông qua sách giáo khoa, bảng con, que tính, đồ vật thật hoặc tranh ảnh minh họa. Giáo viên hướng dẫn và trình bày mẫu trên bảng, học sinh quan sát và làm theo. Việc củng cố kiến thức chủ yếu thông qua bài tập giấy, hoạt động nhóm nhỏ hoặc trò chơi đơn giản tổ chức trong lớp học.

Các giải pháp trên có ưu điểm là phù hợp với điều kiện dạy học hiện nay ở nhiều trường tiểu học, không đòi hỏi trang thiết bị phức tạp. Học sinh được tiếp cận con số qua đồ vật thật nên có thể hình dung được số lượng cụ thể. Giáo viên dễ kiểm soát lớp học, dễ dàng điều chỉnh tiến độ và hình thức dạy tùy theo khả năng học sinh.

Tuy nhiên, các giải pháp cũ còn nhiều hạn chế: bài học thiếu tính tương tác, chưa thu hút được sự chú ý và hứng thú của học sinh lớp 1 - lứa tuổi rất dễ bị phân tán. Việc dạy học chủ yếu dựa trên quan sát một chiều, học sinh ít có cơ hội chủ động khám phá hay tham gia hoạt động học tập. Đồ dùng trực quan như que tính, tranh ảnh tuy có tác dụng nhưng còn đơn điệu, khó tạo được sự sinh động, phong phú về hình ảnh và âm thanh. Đặc biệt, việc chưa ứng dụng công nghệ số và AI khiến quá trình dạy học chưa phát huy được khả năng sáng tạo của giáo viên và tiềm năng tiếp nhận công nghệ của học sinh trong thời đại số hiện nay.

Thực trạng trước khi áp dụng giải pháp

Trong quá trình giảng dạy nội dung “các số trong phạm vi 10” cho học sinh lớp 1, giáo viên và học sinh có một số thuận lợi và khó khăn nhất định như sau:

* Thuận lợi:

- Nhà trường được trang bị cơ bản về phương tiện dạy học như máy chiếu, tivi, phòng học sạch đẹp, thuận lợi cho việc ứng dụng công nghệ vào dạy học.

- Giáo viên có tinh thần đổi mới, sẵn sàng học hỏi và áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại nhằm tạo hứng thú cho học sinh.

- Học sinh lớp 1 có tâm lý ham học hỏi, yêu thích khám phá và thích hoạt động trực quan, trò chơi nên dễ tiếp nhận kiến thức khi được tổ chức học tập sinh động.

* Khó khăn:

- Giáo viên gặp khó khăn trong việc tìm kiếm ý tưởng sáng tạo để tổ chức hoạt động hình thành biểu tượng số cho học sinh lớp 1 một cách mới mẻ, hấp dẫn.

- Việc thiếu học liệu trực quan phong phú như thẻ số, hình ảnh minh họa khiến học sinh khó liên hệ giữa con số và vật thật.

- Bài giảng còn thiếu yếu tố tương tác, chưa có hình ảnh động và âm thanh sinh động nên học sinh nhanh chán, khó tập trung.

- Khâu kiểm tra, đánh giá nhận biết số của học sinh vẫn chủ yếu làm trên giấy, chưa hấp dẫn và khó kiểm soát được mức độ nắm bài của từng em.

- Các hoạt động củng cố, luyện tập còn mang tính lặp lại, chưa đa dạng về hình thức tổ chức, đặc biệt ít trò chơi học tập nên chưa phát huy được tính chủ động, tích cực và hứng thú của của học sinh.

(2) Lý do thực hiện sáng kiến

Trong giai đoạn hiện nay, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra nhiều thay đổi sâu sắc trong mọi lĩnh vực của đời sống, đặc biệt là trong giáo dục. Việc khai thác và ứng dụng các công nghệ hiện đại vào dạy học không chỉ góp phần đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên mà còn tạo ra môi trường học tập sinh động, trực quan và giàu tính tương tác cho học sinh. Nhờ đó, quá trình tiếp nhận tri thức của người học trở nên nhẹ nhàng, hấp dẫn và hiệu quả hơn, phù hợp với xu thế chuyển đổi số trong giáo dục hiện nay.

Ở bậc tiểu học, môn Toán giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành những nền tảng ban đầu về tư duy logic và khả năng nhận thức khoa học cho học sinh. Đối với học sinh lớp 1, nội dung “các số trong phạm vi 10” là kiến thức khởi đầu có ý nghĩa đặc biệt, giúp các em bước đầu làm quen với khái niệm số, nhận biết và ghi nhớ các chữ số, đồng thời biết so sánh và sắp xếp các số theo thứ tự. Việc hình thành biểu tượng số chính xác và bền vững ngay từ giai đoạn đầu sẽ tạo tiền đề quan trọng cho việc học các phép tính và những nội dung toán học phức tạp hơn ở các lớp tiếp theo.

Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào dạy học nội dung các số trong phạm vi 10 không chỉ giúp bài học trở nên trực quan, sinh động mà còn tăng tính tương tác giúp học sinh hứng thú và chủ động hơn trong quá trình học tập. Nhờ các công cụ hỗ trợ, giáo viên có thể dễ dàng thiết kế hoạt động dạy học hấp dẫn, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi học sinh lớp 1.

Tuy nhiên, qua thực tiễn giảng dạy cho thấy việc tổ chức dạy học nội dung các số trong phạm vi 10 ở lớp 1 vẫn còn một số hạn chế nhất định. Trong nhiều tiết học, phương pháp dạy học truyền thống vẫn được sử dụng là chủ yếu nên bài học đôi khi còn đơn điệu, thiếu tính trực quan và chưa thực sự thu hút học sinh. Do đặc điểm tâm lý lứa tuổi, học sinh lớp 1 thường tiếp thu kiến thức tốt hơn thông qua hình ảnh, trò chơi và các hoạt động trải nghiệm; vì vậy nếu chỉ học qua lời giảng và bài tập thông thường, các em dễ cảm thấy khó hiểu hoặc nhanh mất tập trung.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong dạy học ở một số trường tiểu học vẫn còn nhiều bỡ ngỡ. Một số giáo viên chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc khai thác các công cụ công nghệ để thiết kế hoạt động học tập sinh động, phù hợp với đặc điểm nhận thức của học sinh lớp 1. Điều này khiến cho tiềm năng của công nghệ số trong việc hỗ trợ dạy học chưa được phát huy đầy đủ. Trong khi đó, yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay đặt ra nhiệm vụ cho giáo viên cần chủ động đổi mới phương pháp, tăng cường ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả của quá trình dạy học.

Thông qua việc nghiên cứu và áp dụng các giải pháp phù hợp, đề tài hướng tới việc góp phần đổi mới phương pháp dạy học Toán theo định hướng phát triển năng lực, tạo môi trường học tập sinh động, tích cực và lấy học sinh

làm trung tâm, đồng thời đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục tiểu học hiện nay.

II. Nội dung sáng kiến

(1) Nghiên cứu, đề xuất các giải pháp cụ thể để giải quyết thực trạng nêu trên

Xuất phát từ những cơ sở lý luận và thực tiễn nêu trên, tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo AI trong dạy học các số trong phạm vi 10 giúp học sinh lớp 1 hình thành biểu tượng số ban đầu”; các giải pháp cụ thể được triển khai như sau:

Giải pháp 1. Sử dụng Chat GPT để thao tác tìm kiếm ý tưởng đổi mới hoạt động hình thành biểu tượng số cho học sinh lớp 1

* Mục đích:

Giải pháp nhằm giúp giáo viên tìm kiếm nhanh các ý tưởng sáng tạo, linh hoạt và phù hợp để tổ chức hoạt động học tập cho học sinh lớp 1 trong quá trình hình thành biểu tượng số ban đầu. Nhờ vậy, quá trình tổ chức dạy học trở nên sinh động và hấp dẫn hơn, tạo môi trường học tập có tính tương tác cao, qua đó phát huy tính chủ động và tích cực của học sinh.

* Nội dung và cách thực hiện:

Tôi đã vận dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo Chat GPT để tìm kiếm, chọn lọc và áp dụng ý tưởng sáng tạo vào dạy học theo quy trình sau:

Bước 1: Xác định trọng tâm kiến thức bài học

Trước hết, tôi xác định trọng tâm kiến thức của bài học để làm rõ nội dung cần học sinh nắm vững, từ đó định hướng cho việc tìm kiếm ý tưởng phù hợp nhằm tăng hiệu quả dạy học và phát triển năng lực cho các em.

Bước 2: Thao tác với Chat GPT khai thác ý tưởng

Sau đó, tôi khai thác ý tưởng bằng cách thao tác với Chat GPT, truy cập và nhập các lệnh gợi ý hoạt động học tập liên quan đến bài dạy. Từ những gợi ý thu được, tôi tiến hành lựa chọn và điều chỉnh các ý tưởng sao cho phù hợp với mục tiêu bài học và tình hình thực tế của lớp học.

Bước 3: Tổ chức dạy học với ý tưởng từ Chat GPT

Tiếp theo, tôi áp dụng ý tưởng từ Chat GPT vào tổ chức dạy học, thiết kế hoạt động cụ thể và hướng dẫn học sinh tham gia. Tôi quan sát, hỗ trợ học sinh kịp thời và điều chỉnh hoạt động phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả học tập.

Ví dụ 1: Trước tiết học Bài 3: Nhiều hơn, ít hơn, bằng nhau, trang 20, Toán 1, bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống, tôi đã thao tác với Chat GPT để tìm kiếm ý tưởng tổ chức trò chơi học tập theo nhóm cho học sinh.

Bước 1: Xác định trọng tâm kiến thức bài học

Trọng tâm kiến thức cần đạt của bài học là giúp học sinh nhận biết và so sánh hai nhóm đồ vật, biết sử dụng đúng các từ so sánh “nhiều hơn”, “ít hơn”, “bằng nhau”. Bài học hướng đến hình thành tư duy so sánh về số lượng và rèn kỹ năng diễn đạt bằng ngôn ngữ toán học đơn giản.

Tôi xác định rằng việc tổ chức trò chơi trong tiết học sẽ giúp học sinh chủ động quan sát, thực hành và sử dụng linh hoạt các khái niệm so sánh. Đây là nội dung trọng yếu cần hỗ trợ bằng ý tưởng sáng tạo để tăng hiệu quả học tập.

Bước 2: Thao tác với Chat GPT khai thác ý tưởng

..............

>> Xem chi tiết tại file tải về.

Mời các bạn tham khảo thêm các thông tin hữu ích khác trên chuyên mục Sáng kiến kinh nghiệm của HoaTieu.vn.