SKKN Ứng dụng AI kết hợp với kỹ năng sống nâng cao kết quả học tập Ngữ văn lớp 9

SKKN ứng dụng AI trong dạy học Ngữ văn 9

SKKN Ứng dụng AI kết hợp với kỹ năng sống nâng cao kết quả học tập Ngữ văn lớp 9 đề xuất các giải pháp tích hợp trí tuệ nhân tạo vào dạy học, đồng thời rèn luyện kỹ năng giao tiếp, tư duy phản biện và giải quyết vấn đề cho học sinh. Sáng kiến góp phần đổi mới phương pháp giảng dạy, khơi gợi hứng thú học tập và nâng cao hiệu quả môn Ngữ văn.

Mô tả tài liệu: File tải về bao gồm 1 mẫu SKKN ứng dụng AI trong dạy học Ngữ văn 9 file word  dài 28 trang.

Tóm tắt nội dung sáng kiến

Sáng kiến kinh nghiệm "Ứng dụng AI kết hợp với kỹ năng sống - chìa khóa nâng cao kết quả học tập Ngữ văn lớp 9 với phần đọc hiểu văn bản" giải quyết tình trạng học sinh thụ động, ngại phát biểu và bài làm còn mang tính tái hiện kiến thức máy móc. Đề tài đề xuất mô hình tích hợp các công cụ trí tuệ nhân tạo (như ChatGPT, Gemini, Canva AI, CapCut, Vbee) vào các giờ đọc hiểu nhằm biến AI thành trợ lý gợi mở, đồng thời rèn luyện cho học sinh các kỹ năng sống cốt lõi như giao tiếp, hợp tác nhóm, tư duy phản biện và năng lực số có trách nhiệm.

Bản sáng kiến triển khai các giải pháp xuyên suốt quy trình dạy học:

Giáo viên tận dụng AI để tạo ngữ liệu khởi động, câu hỏi gợi mở và bối cảnh thẩm mỹ nhằm đánh thức cảm xúc người học trước khi vào bài.

Trong quá trình tìm hiểu và củng cố văn bản, học sinh chủ động làm việc nhóm để chuyển hóa nội dung tác phẩm thành video ngắn, bộ ảnh minh họa hoặc sơ đồ Infographic tổng kết kiến thức, đồng thời kết hợp với giọng đọc AI từ Vbee để cảm nhận nhịp điệu và sắc thái thơ ca.
Giáo viên giữ vai trò định hướng, rèn luyện cho học sinh kỹ năng đặt câu hỏi (prompt), kiểm chứng thông tin và lồng ghép tư duy cá nhân chứ không phụ thuộc hay sao chép nguyên văn từ công nghệ.

Qua việc áp dụng mô hình này, giờ học Ngữ văn trở nên trực quan và sinh động hơn; học sinh không chỉ nâng cao rõ rệt kết quả học tập phần đọc hiểu mà còn tự tin bày tỏ quan điểm, phát triển toàn diện các kỹ năng mềm và hình thành ý thức sử dụng công nghệ văn minh

Ứng dụng AI kết hợp với kỹ năng sống - chìa khóa nâng cao kết quả học tập Ngữ văn lớp 9

NỘI DUNG	TRANG
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài	2
2. Mục đích nghiên cứu	2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu	2
4. Kế hoạch nghiên cứu.	3
5. Phương pháp nghiên cứu	3
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ	3
1. Cơ sở lí luận	3
2. Thực trạng	4
3. Các biện pháp thực hiện sáng kiến	5
3.1. Ứng dụng ChatGPT và Gemini gợi ý tưởng trong tiết dạy đọc hiểu	5
3.2. Sử dụng công cụ tạo hình ảnh và video trong hoạt động khởi động, luyện tập và vận dụng	8
3.3. Tích hợp Vbee – công cụ thuyết minh giọng nói trong tiết đọc hiểu	11
4. Kết quả sau khi áp dụng các giải pháp	17
4.1. So sánh trước - sau khi áp dụng	17
4.2. Bảng số liệu minh họa	17
4.3. Nhận xét khách quan	18
III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ	19
1. Kết luận:	19
2. Đề xuất triển khai rộng	19
3. Kiến nghị với nhà trường và tổ chuyên môn	19
TÀI LIỆU THAM KHẢO	21
PHỤ LỤC	22

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

1. Lý do chọn đề tài

Nhà giáo dục nổi tiếng Sir Ken Robinson từng nói: “Công nghệ sẽ không thay thế người thầy, nhưng người thầy biết sử dụng công nghệ sẽ tạo ra những cách học hoàn toàn mới cho học sinh.” Nhận định ấy cho thấy vai trò quan trọng của công nghệ trong việc đổi mới giáo dục trong thời đại hiện nay.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, giáo dục cũng đứng trước yêu cầu phải đổi mới cả về nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học. Công nghệ ngày nay không còn chỉ là phương tiện hỗ trợ mà đã trở thành một phần quan trọng trong môi trường học tập hiện đại. Đặc biệt, sự xuất hiện và phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đã mở ra nhiều cơ hội mới cho giáo viên trong việc thiết kế bài giảng, xây dựng học liệu, tổ chức hoạt động học tập và tạo ra những trải nghiệm học tập hấp dẫn hơn cho học sinh.

AI là công nghệ cho phép máy móc mô phỏng một phần hoạt động tư duy của con người như tiếp nhận thông tin, phân tích dữ liệu, nhận diện quy luật, gợi ý nội dung và hỗ trợ giải quyết vấn đề. Trong lĩnh vực giáo dục, nhiều công cụ AI như ChatGPT, Gemini, Canva AI, CapCut, Vbee, Flow… đang được sử dụng ngày càng rộng rãi. Những công cụ này có thể hỗ trợ giáo viên và học sinh trong việc tìm ý tưởng, tạo hình ảnh minh họa, xây dựng video học tập, thuyết minh nội dung, thiết kế sản phẩm số và tổ chức các hình thức học tập trực quan, sinh động hơn.

Tuy nhiên, cùng với những thuận lợi đó, việc ứng dụng AI trong dạy học cũng đặt ra không ít vấn đề cần quan tâm. AI không phải là nguồn tri thức tuyệt đối và càng không thể thay thế tư duy, cảm xúc, sự sáng tạo hay trải nghiệm cá nhân của người học. Nếu sử dụng không đúng cách, học sinh dễ hình thành thói quen phụ thuộc vào công nghệ, sao chép máy móc nội dung có sẵn, thiếu khả năng chọn lọc và kiểm chứng thông tin. Vì vậy, khi đưa AI vào quá trình dạy học, giáo viên không chỉ hướng dẫn học sinh biết sử dụng công nghệ mà còn phải giúp các em biết sử dụng đúng mục đích, có trách nhiệm, biết đối chiếu, đánh giá và tự làm chủ tri thức.

Theo định hướng của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, việc dạy học không chỉ nhằm trang bị kiến thức mà còn hướng tới phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh. Trong đó, năng lực tự học, năng lực giao tiếp, hợp tác, tư duy phản biện, giải quyết vấn đề và năng lực số là những năng lực rất cần được chú trọng. Đối với môn Ngữ văn, nhất là phần đọc hiểu văn bản, mục tiêu không chỉ dừng ở việc giúp học sinh nắm nội dung văn bản mà còn phải khơi gợi cảm xúc, hình thành tư duy, bồi dưỡng nhân cách, rèn luyện khả năng diễn đạt, biết lắng nghe, biết chia sẻ và biết vận dụng bài học vào thực tiễn cuộc sống.

Thực tế giảng dạy cho thấy, ở nhiều giờ học đọc hiểu, học sinh vẫn còn tâm lí học thụ động, ngại phát biểu, ngại trình bày suy nghĩ cá nhân. Không ít em khi làm bài mới chỉ dừng lại ở việc trả lời đúng ý trong sách hoặc lặp lại ý của giáo viên, chưa thể hiện được quan điểm, cảm xúc và sự liên hệ thực tế. Trong khi đó, học sinh hiện nay lại có xu hướng hứng thú hơn với những giờ học có hình ảnh, âm thanh, tình huống gần gũi và có sự hỗ trợ của công nghệ. Điều đó cho thấy

nếu giáo viên biết kết hợp hợp lí giữa AI với việc rèn kỹ năng sống trong dạy học đọc hiểu thì hoàn toàn có thể tạo được sự chuyển biến tích cực trong chất lượng học tập môn Ngữ văn.

Đối với học sinh lớp 9, đây là giai đoạn các em có sự thay đổi rõ rệt về tâm lí, nhận thức và nhu cầu khẳng định bản thân. Các em đã có khả năng suy nghĩ độc lập hơn, biết quan tâm đến các vấn đề của bản thân và cuộc sống xung quanh, nhưng đồng thời cũng dễ bị tác động bởi môi trường mạng, bởi thông tin đa chiều và bởi các xu hướng công nghệ mới. Vì vậy, việc tổ chức cho học sinh trải nghiệm AI trong học tập cần gắn chặt với việc rèn kỹ năng sống như giao tiếp, hợp tác, trình bày ý kiến, phản biện, kiểm chứng thông tin, ứng xử có trách nhiệm trong môi trường số. Khi đó, AI không chỉ là công cụ hỗ trợ học tập mà còn trở thành phương tiện để giáo dục cách học, cách nghĩ và cách ứng xử cho học sinh trong thời đại số.

Xuất phát từ thực tế giảng dạy tại lớp 9A2, Trường THCS …., tôi nhận thấy nhiều học sinh tiếp cận công nghệ khá nhanh, hứng thú với các hoạt động học tập có yếu tố trực quan và tương tác. Tuy nhiên, trong các giờ đọc hiểu văn bản, vẫn còn một bộ phận học sinh chưa thật sự chủ động, khả năng cảm thụ và diễn đạt còn hạn chế, kỹ năng liên hệ thực tế chưa sâu, kỹ năng hợp tác và phản biện trong học tập chưa đồng đều. Bên cạnh đó, việc sử dụng công nghệ của học sinh chủ yếu mang tính tự phát, chưa được định hướng rõ ràng để phục vụ hiệu quả cho học tập.

Từ những lí do trên, tôi lựa chọn và thực hiện đề tài:

Ứng dụng AI kết hợp với kỹ năng sống - chìa khóa nâng cao kết quả học tập Ngữ văn lớp 9 với phần đọc hiểu văn bản. ( Bộ sách kết nối tri thức và cuộc sống ) để tìm hiểu, nghiên cứu và thực nghiệm.

Thông qua đề tài này, tôi mong muốn tìm ra những biện pháp phù hợp để đổi mới cách dạy học đọc hiểu, giúp học sinh hứng thú hơn với môn học, biết chủ động tham gia vào các hoạt động học tập, biết suy nghĩ, biết bày tỏ quan điểm và từng bước nâng cao chất lượng học tập môn Ngữ văn. Đồng thời, đề tài cũng hướng tới việc hình thành cho học sinh ý thức sử dụng công nghệ đúng mục đích, biết kết hợp giữa công cụ số với năng lực cá nhân để học tập hiệu quả và phát triển toàn diện hơn.

2. Mục đích nghiên cứu

Đề tài được thực hiện nhằm góp phần nâng cao kết quả học tập phần đọc hiểu văn bản trong môn Ngữ văn lớp 9 thông qua việc ứng dụng AI kết hợp với rèn kỹ năng sống cho học sinh. Qua đó, tạo hứng thú học tập, phát huy tính tích cực, chủ động và khả năng sáng tạo của học sinh trong giờ học.

Bên cạnh đó, đề tài còn hướng tới việc phát triển cho học sinh một số kỹ năng sống cần thiết như kỹ năng giao tiếp, hợp tác, lắng nghe, trình bày ý kiến, phản biện, tự nhận thức, liên hệ thực tiễn và sử dụng công nghệ có trách nhiệm. Đồng thời, giúp giáo viên có thêm cách tổ chức dạy học đọc hiểu theo hướng hiện đại, trực quan, gần gũi với học sinh, phù hợp với định hướng phát triển phẩm chất và năng lực của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

................

Xem thêm trong file tải về.