SKKN Sử dụng trò chơi trong dạy học môn Toán 6

HoaTieu.vn xin chia sẻ đến bạn đọc Sáng kiến kinh nghiệm: Sử dụng trò chơi trong dạy học môn Toán 6. Sáng kiến này gồm 28 trang word, đề xuất các giải pháp nhằm ứng dụng các trò chơi giáo dục vào quá trình giảng dạy môn Toán lớp 6 tại trường THCS. Phương pháp truyền thống đang gây ra sự nhàm chán, khiến học sinh thụ động và sợ hãi môn học, dẫn đến kết quả học tập chưa cao. Để khắc phục tình trạng này, SKKN đã đề xuất quy trình thiết kế và triển khai các hoạt động vui chơi phong phú, bao gồm cả các hình thức trên nền tảng công nghệ như Powerpoint và các trò chơi vận động trực tiếp. Mục tiêu chính là kích thích hứng thú học tập, phát triển tư duy sáng tạo và rèn luyện các năng lực cốt lõi cho học sinh. Kết quả áp dụng cho thấy phương pháp này đã giúp cải thiện rõ rệt tỷ lệ học sinh khá giỏi và tạo nên không khí lớp học sôi nổi hơn. Biện pháp sáng kiến kinh nghiệm này có khả năng áp dụng rộng rãi cho nhiều khối lớp và các môn học khác nhau ở cấp trung học cơ sở.

Báo cáo tóm tắt sáng kiến kinh nghiệm

BÁO CÁO TÓM TẮT
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

“SỬ DỤNG TRÒ CHƠI TRONG DẠY HỌC MÔN TOÁN 6”

I. Sơ lược lý lịch:

- Họ và tên: ....................... Giới tính: Nữ

- Ngày, tháng, năm sinh:…………………

- Quê quán: xã ............. – ..............– TP. ............

- Nơi thường trú: xã ............. – ..............– TP. ............

- Đơn vị công tác: Trường THCS ............

- Chức vụ hiện nay: Giáo viên THCS hạng III

- Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ: Đại học sư phạm Toán

II. Sáng kiến kinh nghiệm, cải tiến kỹ thuật, giải pháp công tác, đề tài nghiên cứu khoa học hoặc áp dụng công nghệ mới

1. Tên, lĩnh vực thực hiện sáng kiến đề nghị xem xét: “Sử dụng trò chơi trong dạy học môn Toán 6”

2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục – Đào tạo

3. Các thành viên tham gia nghiên cứu sáng kiến: .......................

4. Thời gian thực hiện: …………..

5. Giấy chứng nhận hoặc Quyết định công nhận sáng kiến cơ sở: bản photo gửi kèm hồ sơ

6. Mô tả sáng kiến:

- Mục đích của giải pháp: Phương pháp sử dụng trò chơi trong dạy học tạo cho học sinh hứng thú hơn trong việc học tập môn Toán, tự tin mạnh mẽ phát biểu trước đám đông nhằm phát triển năng lực của các em, từ đó chất lượng bộ môn được nâng cao.

- Nội dung giải pháp:

Bước 1: Xác định mục đích, đối tượng, phạm vi và nhiệm vụ cần nghiên ứu.

Bước 2: Xác định phương pháp nghiên cứu và giới hạn thực hiện.

Bước 3: Điều tra thực trạng khi chưa áp dụng giải pháp.

Bước 4: Áp dụng các giải pháp thử nghiệm.

- Thứ nhất: Nguyên tắc thiết kế trò chơi dạy học.

- Thứ hai: Quy trình thực hiện khi tổ chức trò chơi dạy học.

- Thứ ba: Phân loại trò chơi.

- Một số trò chơi đã sử dụng:

+ Trò chơi sử dụng Powerpoint: Sóc nâu và hạt dẻ; giải ô chữ; bức tranh bí ẩn; ...

+ Trò chơi không sử dụng Powerpoint: Tiếp sức; cặp đôi hoàn hảo; leo núi; sơ đồ tư duy; ghép hình; ...

Bước 5: Thống kê kết quả sau khi thực hiện giải pháp có so sánh đối chứng.

Bước 6: Rút ra kết luận và khuyến nghị.

* Điều kiện thực hiện giải pháp:

- Cần chú ý tâm lý, lực học của học sinh để lựa chon trò chơi cho phù hợp

- Cần đủ không gian làm việc cho trò chơi.

- Bàn nghế phải tiện cho việc bố trí các trò chơi học tập.

- Các phương tiện hiện đại như máy tính, máy chiếu, màn hình ti vi, băng hình,…nếu có thì rất tốt cho hoạt động này.

- Giáo viên cần có sự chuẩn bị bài dạy kĩ càng, dự kiến trước các tình huống sẽ xảy ra, chuẩn bị tốt đồ dùng dạy học và các vật liệu hỗ trợ hoạt động học tập của học sinh như phiếu học tập, bút lông, bảng cài, bông hoa,…

* Điểm mới trong giải pháp nghiên cứu:

Sử dụng trò chơi trong hoạt động dạy học có thể áp dụng cho tất cả các hoạt động dạy học như: Hoạt động mở đầu, hoạt động hình thành kiến thức, hoạt động luyện tập và hoạt động vận dụng. Ngoài việc kiểm tra được kiến thức cũ, tiếp thu kiến thức mới và luyện tập, vận dụng kiến thức đã học thì trò chơi góp phần phát triển năng lực, phẩm chất, rèn cho học sinh tính trung thực, tổ chức tự lực, đoàn kết. Từ đó giờ học sôi nổi hơn, các em hào hứng với bộ môn hơn, chất lượng học tập cũng tăng lên.

Lồng ghép trò chơi trong dạy học kết hợp với các phương pháp dạy học khác sẽ có ý nghĩa tích cực đối với yêu cầu đổi mới hiện nay. Việc vận dụng trò chơi trong dạy học Toán ở trường THCS sẽ làm thay đổi không khí căng thẳng trong các giờ học, tăng thêm hứng thú cho học sinh, học sinh phát huy được năng lực, phẩm chất của bản thân.

Biện pháp này áp dụng được cho tất cả các môn học ở bậc THCS, trong các hoạt động dạy học ở tất cả các bài cung cấp kiến thức mới, luyện tập thực hành, ôn tập rèn kỹ năng. Tổ chức hoạt động dạy-học bằng trò chơi học tập nó còn rèn cho học sinh các kĩ năng cơ bản như nghe, nhìn, đọc, viết, tính toán, kĩ năng sống, kĩ năng học tập, biết đoàn kết, tương trợ, hợp tác lẫn nhau, có những đức tính tốt

cần thiết cho bản thân và xã hội. Đó cũng chính là điểm mới trong đề tài sáng kiến kinh nghiệm này.

- Khả năng áp dụng, phổ biến rộng rãi của giải pháp (nêu rõ cụ thể khả năng áp dụng, phổ biến rộng rãi của giải pháp cho các đối tượng, tổ chức nào): Giải pháp có thể áp dụng cho tất cả học sinh các khối lớp; áp dụng cho tất cả các bài, các môn học; giáo viên tất cả các môn đều có thể áp dụng

7. Địa chỉ áp dụng sáng kiến: Trường THCS ............

8. Thời gian bắt đầu áp dụng sáng kiến: ............

9. Hiệu quả kinh tế, xã hội mà giải pháp mang lại:

- Sử dụng trò chơi trong hoạt động dạy học góp phần hình thành năng lực, phẩm chất cho học sinh. Các em có ý thức trách nhiệm cá nhân cao, tôn trọng kỉ luật, giúp đỡ đồng đội, gắn kết với đồng đội, đoàn kết, tích cực mạnh dạn tham gia các hoạt động nhóm. Qua điều tra học sinh, tôi thấy đa số các em thích được tổ chức trò chơi trong hoạt động dạy học.

- Sử dụng trò chơi trong hoạt động dạy học còn giúp học sinh hứng thú học tập hơn. Học sinh, tự giác, tích cực, chủ động trong việc tìm tòi kiến thức, đa số các em đã say mê, yêu thích môn học từ đó chăm học, học tốt hơn. Chính vì vậy chất lượng học tập của học sinh có sự tiến bộ rõ rệt so với kết quả khảo sát đầu năm học. Tỉ lệ học sinh có kết quả học tập Tốt, Khá tăng; tỉ lệ học sinh có kết quả học tập Đạt, Chưa đạt giảm.

Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

PHẦN A: ĐẶT VẤN ĐỀ

1. Lý do chọn đề tài.

Nếu có một yêu cầu “Ném tờ giấy đi xa nhất trong vòng 15 giây” thì bạn sẽ làm thế nào? Bạn thứ nhất để nguyên bản tờ giấy rồi ném tờ giấy đi. Tuy nhiên, cách này không giúp cho tờ giấy đi xa được. Bạn thứ hai thì gấp tờ giấy thành chiếc máy bay rồi phi chiếc máy bay đi. Cách này đã giúp cho tờ giấy đi xa hơn nhưng lại không theo hướng mình mong muốn, thậm chí còn quay về vị trí ban đầu. Bạn khác thì vò tờ giấy lại và ném nó đi. Cách này đã giúp cho tờ giấy đi xa hơn và đúng theo hướng mình mong muốn. Còn một bạn khác lại dùng 15 giây của mình đi nhặt một viên sỏi và gói lại trong tờ giấy rồi mới ném nó đi. Cách này thực sự đã làm cho tờ giấy đi xa nhất và đạt được yêu cầu đề ra.

Qua kết quả trên, chúng ta thấy rằng: Cùng một vấn đề, cùng một điều kiện thời gian nhưng với phương pháp khác nhau thì cho chúng ta những kết quả khác nhau. Đó là minh hoạ cho thấy lợi ích của sáng tạo trong giải quyết vấn đề. Và trong dạy học cũng vậy, là một giáo viên đứng lớp ngoài trình độ về chuyên môn, nghiệp vụ. Mỗi thầy cô giáo cần đổi mới phương pháp dạy học nhằm đáp ứng với chương trình giáo dục phổ thông 2018 – chương trình giáo dục nước ta hiện nay. Mỗi thầy cô giáo cần lựa chọn đúng phương pháp sáng tạo trong dạy học để tích cực hoá học tập của học sinh; khơi dậy và phát triển khả năng tự học nhằm hình thành cho học sinh tư duy tích cực, độc lập, sáng tạo; nâng cao năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, tạo niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh. Để cho việc tiếp thu kiến thức của học sinh trở nên dễ dàng, hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, môn Toán là môn Khoa học tự nhiên, để học tốt bộ môn này đòi hỏi học sinh không những chăm học mà phải biết tư duy, sáng tạo; phải biết suy luận, phân tích, tổng hợp. Nên đa số học sinh cho rằng đây là môn học khó, khô khan, không yêu thích môn học, chưa chăm học; dẫn đến chất lượng bộ môn chưa cao.

Qua thực tế giảng dạy bộ môn Toán bậc THCS cho thấy: Ở các trường hiện nay, việc tổ chức hoạt động dạy học dưới dạng trò chơi cho học sinh còn rất hạn chế, nếu có tổ chức thì cũng khô khan gây ra sự nhàm chán cho học sinh và chưa phát huy được vai trò, tác dụng vốn có của nó trong quá trình dạy học. Đây cũng là một trong các lí do làm đa số học sinh đều rất sợ học môn Toán. Các em thường học theo kiểu chống đối, tiếp thu kiến thức một cách thụ động nên kết quả học tập không cao. Một trong những giải pháp bảo đảm thành công trong dạy học cho học sinh nói chung và môn Toán nói riêng là tạo được sự hứng thú nhận thức cho các em. Chất lượng dạy học sẽ cao khi nó kích thích được hứng thú, nhu cầu, sở thích và khả năng độc lập, tích cực tư duy của học sinh.

Trong quá trình dạy học, tôi nhận thấy các em thích được trải nghiệm, thích được vui chơi, không thích sự gò bó và ép buộc. Nếu chúng ta biến giờ học Toán thành một trò chơi thì quá trình học tập sẽ diễn ra tự nhiên, học sinh tích cực tham gia một cách chủ động, kèm theo các hiệu ứng về hình ảnh và âm thanh giúp các em thêm hứng thú học tập từ đó đem lại hiệu quả cao hơn. Tổ chức dạy học Toán học dưới dạng trò chơi là một hình thức tổ chức dạy học nhằm gây hứng thú, củng cố, mở rộng, khắc sâu kiến thức, phát triển năng lực và phẩm chất, bồi dưỡng năng khiếu và tư duy sáng tạo của học sinh.

Chính vì lẽ đó, để nâng cao chất lượng môn Toán, tôi đã chọn biện pháp: “Sử dụng trò chơi trong dạy học môn Toán 6” để nghiên cứu và ứng dụng vào thực tế tại đơn vị, với mong muốn giúp học sinh phát triển năng lực tư duy logic về Toán học, phát huy tính tích cực, sáng tạo và hứng thú cao trong học tập bộ môn.

2. Nhiệm vụ nghiên cứu.

- Thứ nhất: Phương pháp sử dụng trò chơi trong dạy học là một trong các phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh trong môn Toán nhằm mục đích nâng cao chất lượng dạy và học. Phát huy có hiệu quả những kiến thức, năng lực và phẩm chất của mình để giải quyết những tình huống thực tiễn có liên quan. Học sinh hứng thú hơn trong việc học tập môn Toán, tự tin mạnh mẽ phát biểu trước đám đông, cải thiện chất lượng học tập từ đó chất lượng bộ môn được nâng cao.

- Thứ hai: Việc tổ chức trò chơi học tập góp phần hình thành và phát triển năng lực cho học sinh về:

+ Phẩm chất: Các em phát triển phẩm chất: Trung thực, chăm chỉ, trách nhiệm...

+ Năng lực: Giúp học sinh phát triển hai loại năng lực:

Năng lực chung: Năng lực tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết các vấn đề và sáng tạo.

Năng lực đặc thù: Năng lực toán học: gồm các thành phần cốt lõi sau: Năng lực tư duy và lập luận toán học, năng lực mô hình hoá toán học, năng lực giải quyết vấn đề toán học, năng lực giao tiếp toán học; năng lực sử dụng công cụ, phương tiện toán học.

3. Phương pháp nghiên cứu.

- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Nghiên cứu lý thuyết về phương pháp trò chơi trong dạy học nói chung và sử dụng trò chơi trong dạy học Toán học nói riêng.

- Phương pháp trực quan: Quan sát hoạt động của học sinh

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tổ chức dạy và đánh giá tại trường THCS nơi công tác.

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Tổng kết kinh nghiệm giảng dạy của bản thân khi sử dụng phương pháp trò chơi trong dạy học Toán học.

- Phương pháp thống kê toán học: Để xử lí các kết quả thực nghiệm, các dữ liệu thống kê nhằm rút ra các kết luận khoa học và thực tiễn của đề tài.

4. Phạm vi, giới hạn phạm vi nghiên cứu.

- Phạm vi nghiên cứu: Do hạn chế về thời gian và nguồn lực nên về mặt không gian đề tài chỉ nghiên cứu trong phạm vi trường THCS ............ - ............ - .............

- Đối tượng nghiên cứu: HS lớp 6A trường THCS ............ - ............ - Hà Nội

- Thời gian nghiên cứu: Từ ............ đến .../.../20...

PHẦN B: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I. CƠ SỞ LÍ LUẬN

1. Cơ sở khoa học.

- Quan điểm về phương pháp dạy học.

Phương pháp dạy học được hiểu là tổng thể các định hướng về hành động phương pháp, mà ở đó có sự kết hợp của nhiều yếu tố như: nguyên tắc dạy học; cơ sở lý thuyết của lý luận dạy học; môi trường và điều kiện dạy học; định hướng cụ thể về vai trò của giáo viên, học sinh khi tham gia vào quá trình dạy học. Quan điểm dạy học bao gồm các định hướng có tính chiến lược và nó chính là mô hình lý thuyết của phương pháp dạy học.

Có rất nhiều phương pháp dạy học như phương pháp thảo luận, nghiên cứu, trò chơi hay xử lý tình huống, đóng vai, học nhóm… Ở đây, phương pháp dạy học sẽ được hiểu là những hành động, cách thức của giáo viên và học sinh nhằm đạt được mục tiêu của việc dạy học, ở trong những điều kiện dạy học nhất định.

- Phương pháp trò chơi.

Phương pháp trò chơi học tập là phương pháp dạy học mà giáo viên sẽ tổ chức cho các em học sinh tìm hiểu về một vấn đề nào đó thông qua chơi trò chơi. Và phương pháp này thuộc danh sách các phương pháp dạy học mới giúp tăng sự kích thích, hứng thú tìm hiểu vấn đề của học sinh.

Bản chất của phương pháp sử dụng trò chơi học tập là dạy học thông qua việc tổ chức hoạt động cho học sinh. Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh được hoạt động bằng cách tự chơi trò chơi trong đó mục đích của trò chơi chuyển tải mục tiêu của bài học. Luật chơi (cách chơi) thể hiện nội dung và phương pháp học, đặc biệt là phương pháp học tập có sự hợp tác và sự tự đánh giá.

2. Cơ sở thực tiễn.

Sử dụng trò chơi trong các hoạt động dạy học giúp học sinh tiếp thu, lĩnh hội và khắc sâu được nhiều tri thức nhiều khái niệm trên cơ sở đó những phẩm chất trí tuệ của các em được hình thành như: Sự nhanh trí, tính linh hoạt, sáng tạo và kiên trì. Để thực hiện các yêu cầu của trò chơi, học sinh không chỉ ghi nhớ một cách máy móc, đơn thuần những điều đã biết mà phải vận dụng, tổng hợp toàn bộ kiến thức, suy nghĩ, lựa chọn phương án phù hợp để hoàn thành nhiệm vụ. Đây chính là mục tiêu của các tiết học.

Việc thiết kế trò chơi trong các hoạt động dạy học là phương pháp có tác dụng khơi dậy hứng thú học tập cho học sinh đồng thời tạo ấn tượng sâu sắc về hình ảnh giáo viên, giúp tiết học nhẹ nhàng mà hiệu quả. Trò chơi dạy học có nhiều cấp độ từ việc vui chơi trước khi học, đến việc học dưới hình thức trò chơi và mức độ cao hơn là học tập từ trò chơi. Nhưng nỗ lực đó không chỉ đòi hỏi tính khoa học và nghệ thuật mà cần đến tinh thần đam mê nghề nghiệp, trái tim đầy nhiệt huyết của người giáo viên. Sử dụng trò chơi để rèn luyện kĩ năng, vận dụng kiến thức cho học sinh đòi hỏi kĩ năng sư phạm thuần thục và khả năng sáng tạo cao từ khâu xây dựng, lựa chọn, tổ chức thực hiện đến việc hướng dẫn học sinh tư duy phát hiện tri thức từ trò chơi.

...

>> Xem tiếp SKKN Sử dụng trò chơi trong dạy học môn Toán 6 tại file tải về.

Mời các bạn tham khảo thêm các thông tin hữu ích khác trên chuyên mục Sáng kiến kinh nghiệm của HoaTieu.vn.

• Ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI nhằm tăng cường khả năng tự học của học sinh THCS
• Sáng kiến kinh nghiệm Ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI trong giảng dạy môn Toán lớp 6