Quy trình dạy học môn Tiếng Việt lớp 4 năm 2026-2027

Quy trình dạy học môn Tiếng Việt lớp 4 bộ sách thống nhất (Kết nối tri thức) giúp giáo viên nắm được các bước tổ chức dạy học đối với các dạng bài trong chương trình Tiếng Việt 4. Thông qua đó, thầy cô có thể triển khai bài giảng một cách khoa học, đảm bảo phát triển đầy đủ năng lực ngôn ngữ cho học sinh và nâng cao hiệu quả giảng dạy trên lớp. Quy trình dạy học môn Tiếng Việt lớp 4 là cẩm nang sư phạm thiết yếu để đảm bảo chất lượng dạy học đồng bộ và hiệu quả.

I. ĐỊNH HƯỚNG CHUNG

Môn Tiếng Việt lớp 4 được tổ chức theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh, trong đó trọng tâm là phát triển năng lực ngôn ngữ thông qua bốn hoạt động chính: đọc, viết, nói và nghe. Khi dạy Tiếng Việt lớp 4, giáo viên không nên tách rời máy móc các phân môn mà cần tổ chức các hoạt động có sự liên kết với nhau theo chủ điểm, văn bản và nhiệm vụ học tập.

Giáo viên cần giúp học sinh lớp 4 đọc đúng, đọc lưu loát, bước đầu biết đọc diễn cảm; hiểu nội dung văn bản; biết trao đổi, trình bày ý kiến; viết được đoạn văn, bài văn ngắn theo yêu cầu; sử dụng từ ngữ, câu, dấu câu, biện pháp tu từ phù hợp trong nói và viết.

Mỗi tiết học cần bảo đảm tinh thần: học sinh được hoạt động, được thực hành, được trao đổi, được chia sẻ và được sửa lỗi. Giáo viên giữ vai trò tổ chức, định hướng, hỗ trợ, không giảng giải thay toàn bộ quá trình học của học sinh.

II. CẤU TRÚC CÁC DẠNG BÀI TIẾNG VIỆT LỚP 4

Trong bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống, các hoạt động Tiếng Việt lớp 4 thường xoay quanh các dạng bài chính sau:

1. Đọc

2. Nói và nghe

3. Viết

4. Luyện từ và câu

5. Viết đoạn văn, bài văn

6. Đọc mở rộng

7. Ôn tập, đánh giá định kì

Khi thiết kế kế hoạch bài dạy, giáo viên cần xác định rõ tiết học thuộc dạng bài nào, mục tiêu trọng tâm là gì, học sinh cần đạt được sản phẩm học tập nào sau tiết học.

Khi thiết kế kế hoạch bài dạy, giáo viên cần xác định rõ tiết học thuộc dạng bài nào, mục tiêu trọng tâm là gì, học sinh cần đạt được sản phẩm học tập nào sau tiết học.

III. QUY TRÌNH DẠY BÀI ĐỌC

1. Mục tiêu của bài đọc

Bài đọc giúp học sinh rèn kĩ năng đọc thành tiếng, đọc hiểu và bước đầu cảm thụ văn bản. Qua văn bản, học sinh được mở rộng vốn từ, hiểu thêm về con người, thiên nhiên, xã hội, bồi dưỡng tình cảm, thái độ và hành vi tích cực.

2. Quy trình dạy bài đọc

Bước 1. Khởi động, kết nối

Giáo viên tổ chức hoạt động ngắn để tạo hứng thú và dẫn vào bài đọc. Có thể sử dụng tranh minh họa, câu hỏi gợi mở, trò chơi, tình huống, đoạn nhạc, video ngắn hoặc chia sẻ trải nghiệm của học sinh.

Yêu cầu của bước này là giúp học sinh có tâm thế học tập, kết nối được với chủ điểm hoặc nội dung văn bản. Giáo viên không nên khởi động quá dài hoặc hỏi những câu xa nội dung bài học.

Ví dụ: Nếu bài đọc nói về lòng dũng cảm, giáo viên có thể hỏi: “Em đã từng chứng kiến hoặc làm một việc dũng cảm nào chưa?”

Bước 2. Đọc mẫu và hướng dẫn giọng đọc

Giáo viên đọc mẫu toàn bài hoặc mời học sinh đọc tốt đọc mẫu. Khi đọc mẫu, giáo viên cần thể hiện đúng giọng điệu của văn bản: nhẹ nhàng, vui tươi, tha thiết, trang trọng, hồi hộp hoặc dí dỏm tùy nội dung.

Sau khi đọc mẫu, giáo viên hướng dẫn học sinh cách đọc chung của bài: đọc với tốc độ như thế nào, cần ngắt nghỉ ở đâu, từ ngữ nào cần nhấn giọng, giọng nhân vật ra sao.

Bước 3. Luyện đọc đúng

Giáo viên tổ chức cho học sinh đọc nối tiếp câu, đoạn hoặc khổ thơ. Trong quá trình học sinh đọc, giáo viên sửa lỗi phát âm, ngắt nghỉ, đọc sai từ, đọc thiếu tiếng, thêm tiếng hoặc đọc chưa rõ dấu câu.

Các việc cần làm:

• Chia đoạn hoặc khổ thơ phù hợp.
• Học sinh đọc nối tiếp đoạn.
• Luyện đọc từ khó.
• Luyện đọc câu dài, câu có nhiều dấu câu.
• Hướng dẫn ngắt nghỉ, nhấn giọng.
• Luyện đọc trong nhóm hoặc cặp đôi.
• Một số học sinh đọc trước lớp.

Với học sinh đọc còn chậm, giáo viên giao đoạn ngắn, hỗ trợ bằng cách đọc mẫu lại, cho bạn đọc cùng hoặc luyện thêm trong nhóm.

Bước 4. Giải nghĩa từ ngữ

Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu nghĩa của từ khó, từ mới, từ có giá trị biểu đạt trong văn bản. Không nên yêu cầu học sinh học thuộc định nghĩa khô cứng. Cần giúp học sinh hiểu nghĩa từ qua ngữ cảnh, tranh ảnh, ví dụ hoặc đặt câu.

Có thể thực hiện bằng các cách:

• Dựa vào chú thích trong sách giáo khoa.
• Đọc câu văn chứa từ đó để đoán nghĩa.
•  Tìm từ gần nghĩa, trái nghĩa.
• Đặt câu với từ vừa học.
• Liên hệ với sự vật, hiện tượng quen thuộc.

Bước 5. Tìm hiểu bài

Giáo viên tổ chức cho học sinh trả lời các câu hỏi đọc hiểu. Cần kết hợp nhiều hình thức: cá nhân, cặp đôi, nhóm, chia sẻ trước lớp. Học sinh cần được đọc lại văn bản để tìm chi tiết, không trả lời theo cảm tính.

Các câu hỏi thường hướng tới:

• Tìm chi tiết, sự việc, nhân vật.
• Hiểu nội dung từng đoạn.
• Nhận xét việc làm, lời nói, cảm xúc của nhân vật.
• Hiểu ý nghĩa của hình ảnh, chi tiết, câu văn.
• Nêu nội dung chính của bài.
• Liên hệ bản thân.

Giáo viên cần chốt nội dung bằng câu ngắn gọn, dễ hiểu, đúng với văn bản. Không nên áp đặt những kết luận quá cao so với khả năng học sinh lớp 4.

Bước 6. Luyện đọc lại, đọc diễn cảm

Sau khi học sinh hiểu bài, giáo viên tổ chức luyện đọc lại một đoạn hoặc toàn bài. Với văn bản truyện, có thể đọc phân vai. Với thơ, chú ý nhịp thơ, cảm xúc. Với văn bản thông tin, chú ý giọng đọc rõ ràng, mạch lạc.

Giáo viên có thể tổ chức:

• Đọc cá nhân.
• Đọc theo cặp.
• Đọc theo vai.
• Thi đọc đoạn yêu thích.
• Nhận xét giọng đọc của bạn.

Bước 7. Vận dụng sau đọc

Học sinh liên hệ nội dung bài đọc với bản thân, gia đình, lớp học hoặc cuộc sống. Giáo viên có thể giao nhiệm vụ: nói một điều em học được, viết một câu cảm nghĩ, tìm thêm thông tin về chủ đề, kể lại cho người thân nghe hoặc thực hiện một hành động phù hợp với bài học.

IV. QUY TRÌNH DẠY NÓI VÀ NGHE

1. Mục tiêu

Hoạt động Nói và nghe giúp học sinh biết trình bày ý kiến, kể lại câu chuyện, trao đổi theo chủ đề, thảo luận nhóm, lắng nghe người khác, biết nhận xét và phản hồi lịch sự.

...

V. QUY TRÌNH DẠY VIẾT

B. Quy trình dạy viết đoạn văn, bài văn

Bước 1. Khởi động, tạo tình huống viết

Giáo viên tạo cảm xúc và vốn sống cho học sinh bằng tranh ảnh, câu hỏi, tình huống, video ngắn hoặc chia sẻ trải nghiệm. Hoạt động này giúp học sinh có ý tưởng trước khi viết.

...

VI. QUY TRÌNH DẠY LUYỆN TỪ VÀ CÂU

1. Mục tiêu

Luyện từ và câu giúp học sinh mở rộng vốn từ, hiểu nghĩa từ, sử dụng từ đúng ngữ cảnh, nhận biết cấu tạo câu, thành phần câu, dấu câu, biện pháp tu từ và vận dụng vào nói, viết.

2. Quy trình dạy Luyện từ và câu

Bước 1. Khởi động

Giáo viên tổ chức trò chơi tìm từ, đặt câu, ghép câu, giải câu đố, quan sát tranh hoặc nhắc lại kiến thức cũ. Hoạt động cần ngắn gọn và liên quan trực tiếp đến bài học.

...

VII. QUY TRÌNH DẠY ĐỌC MỞ RỘNG

1. Mục tiêu

Đọc mở rộng giúp học sinh hình thành thói quen đọc sách, biết lựa chọn văn bản phù hợp, biết ghi chép điều đã đọc và chia sẻ cảm nhận với bạn bè, thầy cô.

2. Quy trình dạy Đọc mở rộng

Bước 1. Giới thiệu chủ đề đọc

Giáo viên nêu chủ đề đọc theo bài học hoặc chủ điểm. Có thể giới thiệu một số cuốn sách, truyện, bài thơ, văn bản thông tin phù hợp với học sinh lớp 4.

Bước 2. Hướng dẫn lựa chọn văn bản

Học sinh lựa chọn sách hoặc văn bản theo chủ đề. Giáo viên hướng dẫn chọn văn bản vừa sức, có nội dung lành mạnh, phù hợp độ tuổi.

...

VIII. QUY TRÌNH DẠY ÔN TẬP, ĐÁNH GIÁ

1. Mục tiêu

Tiết ôn tập giúp học sinh củng cố kiến thức, kĩ năng đã học; hệ thống hóa nội dung; phát hiện những điểm còn hạn chế để tiếp tục rèn luyện. Đánh giá cần hướng đến sự tiến bộ của học sinh, không chỉ kiểm tra kết quả cuối cùng.

2. Quy trình tổ chức

Bước 1. Khởi động

Giáo viên tổ chức trò chơi, câu hỏi nhanh hoặc hoạt động gợi nhớ kiến thức đã học.

Bước 2. Hệ thống hóa kiến thức

Học sinh nhắc lại nội dung chính đã học theo sơ đồ, bảng, phiếu học tập hoặc câu hỏi gợi ý. Giáo viên chốt lại kiến thức trọng tâm.

...

IX. LƯU Ý QUAN TRỌNG KHI DẠY TIẾNG VIỆT LỚP 4

Thứ nhất, giáo viên cần dạy theo định hướng phát triển năng lực, không dạy theo lối đọc - chép hoặc giảng giải một chiều.

Thứ hai, mỗi tiết học cần có sản phẩm học tập rõ ràng: đọc được đoạn văn, trả lời được câu hỏi, trình bày được ý kiến, viết được câu/đoạn/bài, sửa được lỗi.

Thứ ba, cần tăng thời lượng học sinh thực hành. Giáo viên nói vừa đủ, hướng dẫn ngắn gọn, dành thời gian cho học sinh đọc, viết, nói, trao đổi.

Thứ tư, trong bài đọc, phải kết hợp đọc đúng, đọc hiểu và đọc diễn cảm. Không nên chỉ luyện đọc thành tiếng mà bỏ qua đọc hiểu; cũng không nên chỉ hỏi đáp mà học sinh ít được đọc.

...

X. TÓM TẮT QUY TRÌNH THEO SƠ ĐỒ NGẮN GỌN

1. Đọc

Khởi động → Đọc mẫu → Luyện đọc đúng → Giải nghĩa từ → Tìm hiểu bài → Luyện đọc lại → Vận dụng

2. Nói và nghe

Giới thiệu chủ đề → Xác định yêu cầu → Chuẩn bị ý → Luyện nói nhóm/cặp → Trình bày → Nhận xét → Vận dụng

...

Trên đây Hoatieu.vn đã gửi tới các bạn Quy trình dạy học môn Tiếng Việt lớp 4 cho năm học mới. Từ đó giáo viên dễ dàng và thuận tiện hơn trong quá trình dạy học.

Mời các bạn tham khảo các tài liệu có liên quan trong chuyên mục Dành cho giáo viên.